OORSPRONG VAN DE DIDGERIDOO

De naam didgeridoo is een 'blanke' naam voor het instrument. Dus de naam die de westerlingen aan het instrument gaven toen zij in Australië kwamen. De eerste vermelding dateert uit 1919 waarin het tijdschrift Smith's Weekly wordt gerefereert aan een geluid "as an infernal didjerry which produced but one sound - (phonic) didjerry, didjerry, didjerry and so on ...".

In Australië heeft het instrument een grote verscheidenheid aan namen, zoals Yiraka, Yirtakki, Yirdaki (hoewel volgens de echte kenners deze namen alleen gebruikt mogen worden voor de instrumenten die op een bepaalde manier ontworpen zijn en gemaakt zijn in Arnhem Land). Ook zijn er nog namen zoals Wuyimba, Artawirr, Garnbak, Djibolu, Kurmur, Ngaribi, Martba, Ilpirra, Magoo, Bambu en ga zo maar door.

Het woord Bambu doet vermoeden dat bamboe ook daadwerkelijk gebruikt is geweest in het verleden om op te spelen. Dit zou je mede kunnen afleiden uit het feit dat er rotstekeningen zijn van duizenden jaren oud waarop Aboriginals zijn afgebeeld die op bamboe lijkende buizen aan hun mond hebben. Maar ook traditioneel beschilderde instrumenten van Djalu Gurruwiwi laten vaak ringen zien die bamboe van nature heeft. Maar zoals met veel dingen die je niet meer kan navragen, blijven dit vraagtekens en tevens leuke punten van discussie. Feit is dat je momenteel didgeridoos kan tegen komen van ieder soort materiaal: glas, karton, plastic, papier maché, aluminium, etc. 

De houten didgeridoos uit Australië worden doorgaans gemaakt van eucalyptushout waarvan er circa 600 soorten bekend zijn, zoals stringy bark, iron bark, wooly butt, river red gum, bloodwood, iron wood, mallee, box gum en yello box wood om er zo maar wat op te noemen. Het woord 'gemaakt' heeft hier een aparte betekenis omdat feitelijk de natuur de didgeridoos maakt.

Om de discussie maar gelijk aan te zwengelen, de didgeridoo is het oudste muziekinstrument ter wereld! Ja, het enige probleem is dat er nog geen spelers waren toen de instrumenten gemaakt werden.

Een didgeridoo wordt gemaakt door termieten (Mastotermes darwiniensis) ook wel 'white ants' genoemd. Deze diertjes houden niet van zonlicht en warmte maar eten wel graag hout. In plaats van nachtdiensten te draaien, hebben zij een andere oplossing verzonnen. Ze bijten een gaatje in het hout en gaan via dat gat de boom en en vreten de boom op deze wijze van binnenuit leeg. De boom of tak hoeft hiervan niet dood te gaan. De sapstroom zal zich naar de buitenzijde van de boom verplaatsen en instinctiefmatig zal de termiet niet het hout zover wegknagen dat de hitte alsnog de boom binnendringt. Dat houdt in dat er (omdat termieten al lang rondliepen voordat er mensen waren) er al duizenden didgeridoos klaar stonden om geoogst te worden, maar er nog geen mensen bestonden.

Het hout van de eucalyptusboom is overigens keihard, maar de termieten hebben special speekselklieren die een soort van weekmaker aanmaken tijdens het kauwen waardoor het hout voor hen verwerkbaar wordt. Door de hardheid van het hout heeft een eucalyptus didgeridoo dan ook een zeer specifieke klank die niet met andere houtsoorten te vergelijken is.

Herkomst

Maar wie heeft dan de didgeridoo uitgevonden?

Daar zijn meerdere verhalen over. Maar wij houden ons graag aan het volgende verhaal.

Aboriginals zijn mensen die proberen in samenhang met de natuur te leven en daar zo min mogelijk schade aan toe te brengen. Wij, als westerlingen, zullen nog wel eens een bloem afplukken alleen om er aan te ruiken en hem vervolgens gedachteloos weg te gooien. Een Aboriginal doet zoiets nooit. Als hij / zij een bloem plukt, dan wordt daar een medicijn van gemaakt, of een kleurstof of hij wordt gewoon opgegeten.

Het verhaal gaat dat er een drietal Aboriginals op jacht waren en 's avonds rond het kampvuur zaten. Nadat zij volgegeten waren en elkaar wat verhalen hadden verteld, begon het vuur zwakker te branden en moest er nieuw hout op het vuur worden gegooid. Eén van de mannen sprokkelde wat hout bij elkaar en liep naar het vuur. Op het moment dat hij het hout op het vuur wilde gooien, zag hij dat het hout hol was en dat er allemaal termieten in liepen. Nu had hij al genoeg gegeten en geen trek meer in termieten. Maar je gaat ook geen termieten zomaar verbranden, want dat is een verspilling van de natuur. Hij bedacht toen dat hij het beste de termieten er uit kon blazen. Hij zette de holle tak aan zijn mond en blies de termieten eruit. Toen klonk voor het eerst op de wereld het geluid van de didgeridoo.

Volgens de legende zijn de uitgeblazen termieten vervolgens de sterren aan de hemel geworden en kunnen de Aboriginals sindsdien op de didgerdoo spelen.

Dit is slechts één van de legendes over de herkomst van de didgeridoo.